سابقه و هدف : با توجه به گزارشهای مبنی بر شيوع بالای بيماريهای قلبی – عروقی و عوامل خطرساز آن، چاقی و چاقی شکمی در جامعه شهری ايران، اين مطالعه با هدف بررسی ميزان شيوع چاقی، چاقی شکمی و ارتباط آن با الگوی مصرف غذايی در پسران نوجوان تبريزی صورت گرفت.

مواد و روشها : در اين مطالعه 341 نفر نوجوان 16-14 ساله به روش نمونه گيری خوشه ای و به صورت تصادفی از دبيرستانهای پسرانه تبريز انتخاب شدند. اندازه گيری های تن سنجی شامل وزن، قد، دور کمر، دور باسن انجام شد. نمايه توده بدن بر اساس صدکهای پيشنهادی معيار NHANES I 85 ³ و صدک 15 < به تـرتـيـب بـه عـنـوان افـزايش وزن/چاقی و کم وزنی در نظر گرفته شد. نسبت دور کمر به دور باسن ( WHR ) بالاتر از صدک 85 به عنوان چاقی شکمی تلقی گرديد. اطلاعات مربوط به الگوی مصرف غذايی با تکميل 2 يادآمد 24 ساعت و بسامد غذايی بصورت مصاحبه حضوری جمع آوری گرديد. کم گزارش دهی انرژی دريافتی مورد ارزيابی قرار گرفت.

  يافته‌ها: ميانگين وزن نمونه ها بالاتر از صدک پنجاهم NCHS ، ولی ميانگين قد نمونه ها منطبق بر صدک پنجاهم NCHS بود. ميانگين وزن، قد، دور کمر و دور باسن نمونه ها با افزايش سن بالا رفت. بر اساس معيار NHANES I 12ِ% نمونه ها کم وزن و20% آنان دارای اضافه وزن/چاق بودند و 16% چاقی شکمی ارزيابی شدند. بسامـد مـصرف تنقلات و ميوه ها در هفته در نمونه های اضافه وزن/چاق به ترتيب بيشتر و کمتر از سـاير گروههای غذايی بود. ميانگين دريافت انرژی (738 ± 3154 در برابر 482 ± 2072 کـيلـوکـالری در روز)، انرژی حاصل از چربی (7 ± 31 در برابر 3 ± 17 درصد) و چربی اشباع شده (4 ± 14 در برابر 1 ± 7 گرم در روز) در گروه اضافه وزن/چاق به طرز مـعنی داری بيشتر از گـروه کـم وزن (05/0> p ) بود. پسران دارای اضافه وزن/چاق وعده صبحانه را نيز به ميزان بيشتری حذف کرده بودند (05/0> p ). BMI با انرژی (05/0> p و 2/0= r ) و چربی (01/0= p و 25/0= r ) دريافتی همبستگی مثبت و با فـيبر دريافتی (05/0> p و 02/ 0-= r ) همبستگی منفی نشان داد. از ميان مواد مغذی تنها کربوهيدرات با WHR رابطه مثبت معنی دار داشت (04/0= p و 2/0= r ). با افزايش BMI ميزان کم گزارش دهی در افراد چاق بالاتر رفت.

  نتيجه‌گيری : شيوع نسبتا" بالای اضافه وزن/چاقی در نمونه های مورد بررسی و دريافت بيشتر انرژی، چربی و تنقلات در نوجوانان دارای اضافه وزن/ چاق لزوم آموزش اين گروه سنی را در مورد عوارض چاقی و راههای پيشگيری و درمان آن گوشزد می کند.